20 Kasım 2026 Cuma

balkıyan

 



 "Her yıl karlar eriyip de bahar gözünü açınca, Ağrıdağında bir ulu tazelik patlayınca, gölün kıyıları, ince kar çizgisinin üstü, keskin, kısa, küt çiçeklerle dolar. Çiçeklerin rengi alabildiğine parlaktır. En küçük çiçek bile mavi, kırmızı, sarı, mor kendi renginde çok uzaklardan bir renk pırıltısı olarak balkır. Ve keskin kokarlar. Gölün mavi suyu, bakır rengi toprağı baş döndürücü keskin kokularla kokar. Ve bu kokular çok uzaklardan duyulur."


Yaşar Kemal 

Ağrıdağı Efsanesi



"İnceden başladı yağmur. Sarı, kehribar gibi, azıcık da ışıltılı. Damla damla düşmüyor, sağılıyordu. İplik gibi. Işıktan iplikler gibi. Sonra yağmur hışımladı. Yerler gölek oldu. Sarı çamur kabardı. Karanlık sapsarı kesildi, karanlığın içinde bir atlı ..."


Yaşar Kemal 

Demirciler Çarşısı Cinayeti 

74.


 

19 Kasım 2026 Perşembe

ve de "gavur içinde yesirdiler"


 

Hepten
Suya
Verdik
Çünkü
Suyu
Yoktu.
Toprağı
Gazı
Tuzu
Işığı
Yoktu
Bu
Köyleri
Suya
Verdik
Eli
Ayağı
Tekerleği
Kağnısı
Yoktu
Ve
Atı
Arabası
Yoktu
Bir
Kaç
Kıl
Keçi
Bir
Torba
Çökelik
Ve
Tulum
Peynirine
Hasrettiler...
Ve
De
"Gavur
İçinde
Yesirdiler"
Sanki
Çarıklarını
Yemiştiler
Gün
Olmuş
Ve
Dut
Kurusu
Süpürge
Tohumu...
Haybedendi
Yaşamları
Ümmiydiler
Gurbetçiydiler
Gülmemişti
Hiç
Biri...
Ve
Soğuk
Asvan
Pulur
Hıdır-öz
Ve
Huni
Su
Payniği
Zalbar
Ve
Pul
Ve
Güci
Kırani
Haskini
Henisik
Hulmin
Karapınar
Ecüzlü
Vahşin
Venk
Ve
Payamlı
Ve
Süderek
Haritadan
Silindiler
Bir
Sabah...


Enver Gökçe

ölüm üstüne / francis bacon




İnsanların ölümden korkması, çocukların karanlık bir yere girmekten korkmalarına benzer, çocukların doğal korkusunu masallar nasıl arttırırsa, insanın ölüm korkusu da öyle artar. Ölümün, günahların bir karşılığı, başka bir dünyaya geçiş olarak görülmesi, hiç kuşkusuz kutsal, tanrısal bir düşüncedir, ama nasıl olsa ödenmesi gereken doğal bir borç olduğundan, ondan korku duymak budalalıktır. Bununla birlikte, dinsel düşüncelere ara sıra gurur ile kör inancın karıştığı da olur. Kimi keşişlerin yazdığı çile kitaplarında, insanın, bir tek parmağının ucu sıkıştırıldığında ya da işkence gördüğünde nasıl canının yandığını düşünerek, bundan bütün gövdenin çözülüp dağılması demek olan ölümün acısına pay biçmesi gerektiği söylenir; oysa ölüm çoğu zaman üyelerimizden birinin acımasından daha az acı verir, çünkü gövdemizin en önemli üyeleri, acıyı en çok duyan yerlerimiz değildir. Yapmacıksız bir filozof, doğal bir insan olarak konuşan bilge kişi, ne güzel söylemiş: “Pompa mortis magis terret, quam mors ipsa.”1 İnlemeler, dövünmeler, soluk bir yüz, ağlayan yakınlar, kara yas giysileri, gömme törenleri gibi şeyler ölümü korkunç gösterir. Gözden kaçırılmaması gereken bir nokta, insan yüreğinde bir tek duygunun bile ölümü alt edecek güçten yoksun olmadığıdır; dolayısıyla ardında savaşı kazanabilmesine yardımcı olacak bunca dayanağı bulunan insan için ölüm hiç de korkulacak bir düşman değildir. Öç, ölümü yener; sevgi küçümser; onur özler; üzüntü koşa koşa gider ona; korku ise onu önceden benimser; üstelik tarihte okuduğumuza göre, İmparator Ottho’nun kendi canına kıymasından sonra, duyguların en incesi olan acıma duygusu, birçok kişiyi efendilerine bağlılıklarından dolayı ölüme yöneltmiş. Evet, Seneca ölümün bir alınganlık ya da bıkkınlık yüzünden de özlenebileceğini söyler: “Cogita quamdiu eadem feceris; mori velle, non tantum fortis, aut miser sed etiam fastidiosus potest.”2 Bir insan yiğit ya da mutsuz olmasa bile, hep aynı şeyleri sürekli yapmaktan bıktığı için de ölmek isteyebilir. Ölümün yaklaşmasının olgun ruhlarda pek az bir değişiklik yarattığı da, önemsenmeyecek bir şey değildir, çünkü böyle ruhlar son anlarına dek aynı kalırlar. Augustus Caesar bir selamla ölür: “Livia conjuguii nostri memor, vive et vale.”3 Tiberius, ikiyüzlülüğü içinde ölür, Tacitus’un da dediği gibi: “Lam Tiberium vires et corpus, non disimulatio deserebant.”4 Vespasianus, oturaklı iskemlesi üzerinde, bir şaka yaparak ölür: “Ut puto deus fio”5 Galba ise “Feri, si ex re sit populi Romani,”6 diyerek uzatır boynunu ölüme. Septimus Severus, var gücüyle çalıştığı sırada, iş başında ölür: “Adeste, si quid mihi restat agendum.”7 Çoktur buna benzer örnekler. Kuşkusuz, Stoacılar da ölüme çok fazla önem veriyor, büyük hazırlıklarıyla onu olduğundan daha korkunç bir şey gibi gösteriyorlardı. “Oui finem vitae extremum inter munera ponat naturae”8 diyen kişi, daha güzel söyler. Ölmek de doğmak gibi doğal bir şeydir; yeni olan bir bebek için, doğmak da ölmek kadar acı verir. Bir yararlılık göstermeye çalışırken ölen kimse, kızgın bir kavgada yaralanıp da yarası sıcakken acı duymayan kişiye benzer; dolayısıyla kendini iyi bir iş görmeye adamış kararlı insan, ölüm korkusundan uzak olur. İnanın bana, şarkıların en tatlısı, bir insanın gönlündeki yüce amaçlarıyla umutlarına eriştiği an, “Nunc dimittis”9tir. Ayrıca, yüce bir ünün kapılarını açmak, çekememezliğin kökünü kurutmak da ölüme özgü şeylerdir: “Extinctus amabitur idem.”



1. “Ölümün çevresinde koparılan yaygara, ölümün kendisinden daha çok korkutur.” Seneca’nın Lucillius’a mektubundan. Bu denemede Seneca’nın mektuplarından alınma başka düşünceler de vardır. Bkz. Mektup 24. 82.

2.  “Ne zamandan beri hep aynı şeyleri yapıp durduğunu düşün bir kez; ölmeyi yalnız yiğit ya da mutsuz kişi değil, bıkkın kişi de ister.” Seneca, Mektup 77. 

3.  “Livia, birlikte yaşamımızı ömrünce unutma, hoşça kal.” Suetonius, Augustus, 99. 

4.  “Tiberius’un canı gövdesinden çıkmıştı, ama ikiyüzlülüğü çıkmamıştı.” Tacitus, Annales, VI, 50. Tiberius, Augustus Caesar’dan sonra İS 14-37 yılları arasında Roma imparatorluğu yapmıştı. 

5. “Tanrılaşıyorum galiba.” Suetonius, Vespasianus, 23. Vespasianus, İS 70-79 yıllarında Roma imparatorluğu yapmıştı. 

6. “Roma halkı için hayırlı olacaksa, vur.” Suetonius, Galba, 20. Galba, Neron’dan sonra zenginliği yardımıyla imparator olmuştu. İS 68’de sokakta öldürüldü. 

7. “Görülecek başka işim kaldıysa, çabuk olun.” Dio Cassius, LXXVI, 17. Septimus Severus, İS 193-211 yıllarında Roma imparatoru. Büyük Britanya’ya bir ayaklanmayı bastırmaya geldiğinde, York’ta ölmüştü. 

 8. “Yaşam sonu doğanın armağanlarından biridir.” Juvenalis, Satires, X 357.

9.  “Şimdi artık salıver beni Tanrım...” Bkz. Kutsal Kitap, Luka II, 29. 

10. “Ölümünden sonra kişi sevgiyle anılacaktır.” Horatius, Mektup II, 1, 14.


Denemeler

S 26

73. üç defin


 

17 Kasım 2026 Salı

an gelir


an gelir
paldır küldür yıkılır bulutlar
        gökyüzünde anlaşılmaz bir heybet
                o eski heyecan ölür
an gelir biter muhabbet
        çalgılar susar heves kalmaz
               şatârâbân ölür

şarabın gazabından kork
        çünkü fena kırmızıdır
                kan tutar / tutan ölür
sokaklar kuşatılmış
         karakollar taranır
                yağmurda bir militan ölür

an gelir
ömrünün hırsızıdır
        her ölen pişman ölür
               hep yanlış anlaşılmıştır
                     hayalleri yasaklanmış
an gelir şimşek yalar
masmavi dehşetiyle siyaset meydanını
       direkler çatırdar yalnızlıktan
             sehpada pir sultan ölür

son umut kırılmıştır
       kaf dağı’nın ardındaki
              ne selam artık ne sabah
                     kimseler bilmez nerdeler
                        namlı masal sevdalıları
evvel zaman içinde
       kalbur saman ölür
kubbelerde uğuldar bâkî
         çeşmelerden akar sinan
           an gelir
                   -lâ ilâhe illallah-
                          kanunî süleyman ölür

görünmez bir mezarlıktır zaman
         şairler dolaşır saf saf
              tenhalarında şiir söyleyerek
                     kim duysa / korkudan ölür
-tahrip gücü yüksek-
     saatlı bir bombadır patlar
           an gelir
                     attilâ ilhan ölür

71. halka


 

15 Kasım 2026 Pazar

çekiç ve gül

 



"Hadi biz ezginiz diyelim, vurdun diyelim. Vur da bırak, vur da bırak be deyyus, yol alıp gidelim. 'Hırsız' demek, anaya küfretmek nedir dayı?"




"Ramazan yumruğunun tersiyle göğsünü dövmeye başladı, "Aha burada da bir sabır var dayı," dedi. "Bu sabrı taşıranın da gırtlağını keserim. Ben zaten yanmışım, bana gelen de bende yanar. Haksız mıyım dayı?"

Millet Bahçesi Cinayeti

69. savaş manyağı


 

14 Kasım 2026 Cumartesi

ivan ilyiç'in



"Birisi üzerine eğilerek, 

— Bitti, dedi. 

İvan İlyiç bunu duydu, içinden tekrarladı. Kendi kendine, “Ölüm bitti," dedi. "O yok artık.” 

Derin bir soluk aldı. Bu soluk alış yarıda kaldı. İvan İlyiç boylu boyunca uzandı ve öldü."


25 Mart 1886

68. hikaye anlatmak: büyük balık


 

12 Kasım 2026 Perşembe

İyi yazar, kötü yazar...



 "Kötü yazar iyiye oranla çok daha fazladır. Çünkü kültürü yok denecek kadar kıt olan bir halk sınıfı ki her yerde çoğunluğu oluşturur kötü yazar yetiştirir ve karşılık olarak kötü yazar da bu güruhun duygusunu bütün bütün adileştirir. Bu şekilde ikisi birbirini yaratır ve yaşatır. İkisinin de birbirine ihtiyacı çok sıkıdır."

Hüseyin Rahmi Gürpınar 
Şık

"İkinci Yeni bir yetimhane bandosudur." Ece Ayhan


 

66. post - mortem